ΦΠΑ retail vs χονδρικής: Τι αλλάζει στη δήλωση και πώς ταιριάζουν

Πολλά καταστήματα στην Ελλάδα κάνουν και τα δύο: λιανική σε τελικό καταναλωτή και χονδρική σε επαγγελματίες (συμβεβλημένους πελάτες με ΑΦΜ). Ο ΦΠΑ είναι ο ίδιος, η λογιστική όμως όχι. Σε αυτό το άρθρο, θα δούμε ποια είναι η σωστή ροή για τις δύο, ποιες παγίδες πληρώνεις πρόστιμο, και πώς το ξεχωρίζεις στο F2 χωρίς να μπερδεύεσαι.

Διαφορά λιανικής vs χονδρικής στη δήλωση

Στο F2 (μηνιαία ΦΠΑ), τα έσοδα από λιανική (αποδείξεις) πάνε σε ξεχωριστό πεδίο από αυτά της χονδρικής (τιμολόγια). Συγκεκριμένα:

• Λιανική 24%: κωδικοί 301-303 (αποδείξεις λιανικής με ΦΠΑ 24%).
• Λιανική 13%: κωδικοί 304-306 (αποδείξεις λιανικής με μειωμένο ΦΠΑ).
• Χονδρική 24%: κωδικοί 311-313 (τιμολόγια προς ΑΦΜ με ΦΠΑ 24%).
• Χονδρική 13%: κωδικοί 314-316.
• Ενδοκοινοτικές: κωδικοί 321+ (πωλήσεις σε άλλα κράτη ΕΕ).

Αν μπερδέψεις τους κωδικούς, το myDATA δεν θα ταιριάξει — και η ΑΑΔΕ θα ζητήσει διορθώσεις σε 30 ημέρες.

Τιμολογήσεις σε retail και χονδρική παράλληλα

Όταν ο ίδιος πελάτης αγοράζει για ίδια χρήση και για επαγγελματική, χρειάζονται δύο διαφορετικά παραστατικά. Παράδειγμα: ο φαρμακοποιός Νίκος αγοράζει 5 πάνες ακράτειας για τη μητέρα του (λιανική) και 50 πάνες για το φαρμακείο του (χονδρική). Αυτές πρέπει να εκδοθούν σε δύο διαφορετικά παραστατικά, ένα με ιδιωτική απόδειξη και ένα με τιμολόγιο προς το ΑΦΜ του φαρμακείου. Η ταμειακή σου πρέπει να υποστηρίζει και τα δύο. Όχι όλες το κάνουν.

Το ίδιο ισχύει σε B2B/B2C-mixed καταστήματα όπως ηλεκτρονικά, βιβλιοπωλεία, και ειδικά τα CARESTORES που εξυπηρετούν τόσο τελικούς πελάτες όσο και οίκους ευγηρίας/κλινικές με ΑΦΜ.

Παγίδες που πληρώνεις πρόστιμο

• Έκδοση τιμολογίου με ΑΦΜ ως ‘τελικό καταναλωτή’: πρόστιμο €500. Ο επαγγελματίας πελάτης δεν εκπίπτει τον ΦΠΑ, παραπονιέται, χάνεις το συμβόλαιο.
• Λιανική σε επαγγελματία χωρίς ΑΦΜ καταχωρημένο: δεν εκπίπτει ΦΠΑ — ο πελάτης παραπονιέται μετά. Καλύτερα ζήτα ΑΦΜ από κάθε B2B πελάτη γραπτώς.
• Διπλή καταχώρηση στα myDATA: ταυτόχρονα ως απόδειξη και τιμολόγιο. Πρόστιμο + διπλή φορολόγηση.
• Λάθος συντελεστής ΦΠΑ: 24% αντί 13% σε προϊόν που έπρεπε να έχει μειωμένο. Η ΑΑΔΕ θα τα βρει και θα ζητήσει επιστροφή με τόκο.
• Τιμολόγιο σε ΑΦΜ που δεν υφίσταται/έχει διαγραφεί: αυτόματη απόρριψη myDATA.

Πώς το λύνουμε

Σύγχρονα setups POS + λογιστική (όπως αυτό που κάνει το tax2go.ai) ξεχωρίζουν αυτόματα τα δύο κανάλια από την έκδοση μέχρι τη δήλωση. Ο πωλητής πληκτρολογεί ΑΦΜ (αν υπάρχει) → η εφαρμογή ελέγχει αυτόματα στη ΓΕΜΗ → αν υπάρχει, εκδίδει τιμολόγιο, αν όχι, απόδειξη λιανικής. Η ΑΑΔΕ είναι ευχαριστημένη, ο πελάτης σου παίρνει σωστό τιμολόγιο, ο λογιστής δεν τραβά μαλλιά.

Παράδειγμα setup για multi-channel κατάστημα

Παράδειγμα: ένα CARESTORE που εξυπηρετεί λιανική (ηλικιωμένοι πελάτες, οικογένειες) και χονδρική (μικρά φαρμακεία γειτονιάς, ιδιωτικές κλινικές). Σωστό setup:

• Ταμειακή: δύο ταμεία ή μία ταμειακή με δύο σειρές αρίθμησης.
• Λογιστής: δύο βιβλία/κατηγορίες στο πρόγραμμα διαβίβασης.
• POS: έλεγχος ΑΦΜ πριν την έκδοση. Αν ΑΦΜ → τιμολόγιο. Αν όχι → απόδειξη.
• F2: ξεχωριστά πεδία 301 (λιανική) + 311 (χονδρική) σωστά γεμισμένα.
• myDATA: συστηματική διαβίβαση και των δύο τύπων.

Συμπέρασμα

Η σωστή διάκριση λιανικής–χονδρικής δεν είναι λογιστική λεπτομέρεια — είναι ο τρόπος που η επιχείρησή σου αποφεύγει πρόστιμα και διατηρεί την επαγγελματική αξιοπιστία. Με τα σωστά εργαλεία, γίνεται αυτόματα. Με τα λάθος εργαλεία, γίνεται μηνιαίος εφιάλτης.

Συχνές ερωτήσεις

Εξειδικευμένες πλατφόρμες του δικτύου EASYCARE: cashproof.app (κλείσιμο ταμείου) · tax2go.ai (φορολογικά) · carestores.gr (franchise καταστημάτων φροντίδας)